Dişli Hesabı

MM MÜHENDİS MEKTEBİ / HESAPLAMA ARAÇLARI

Dişli Atölyesi.

Hareketi gör. Oranı değiştir. Tasarımını hesapla.

DÜZ DİŞLİ · x = 0
Bir örnekle başla
Canlı kavrama EVOLVENT PROFİL
Dişli çizimi hazırlanıyor…
1 · Giriş 2 · Çıkış Zıt yönde dönüş

Animasyon açıklayıcı hızda oynatılır; hesaplanan devir değerleri aşağıdadır.

Çevrim oranı · i— z₂ / z₁
Çıkış devri · n₂— dev/dk
Çıkış torku · T₂— N·m · verim dahil
Eksenler arası · a— mm
 
HESAP DEFTERİ

Tasarımın sayılarla karşılığı

Dişli geometrisi · mm
Ölçü1 · Giriş2 · Çıkış

Aktarma ve kavrama

Kuvvetler, giriş torkundan hesaplanan nominal değerlerdir. Darbe, dinamik yük ve sürtünme kuvvetleri dahil değildir.

Model kapsamı: Dıştan kavraşan düz dişli çifti; x₁ = x₂ = 0, hₐ = m, h_f = 1,25m, nominal yanak boşluğu 0. Eğriler sayısal olarak örneklenir; diş dibi geçişi sadeleştirilmiştir. SVG/DXF, kavramsal çizimdir. Kesici trokoidi, toleranslar ve mukavemet doğrulanmadan imalata esas alınmamalıdır.

TERSİNDEN TASARLA Hedef oranına uygun diş sayılarını bul

Mevcut modül ve basınç açısıyla, teorik dip kesilmesi sınırının üzerindeki 12–200 diş seçenekleri taranır. Sonuçlar önce oran hatasına, sonra eksen mesafesine göre sıralanır.

 
ATÖLYE NOTLARI

Dişli hesabı nasıl okunur?

Önce oranı, sonra boyutu düşün. Diş sayılarının oranı hareketi belirler; modül ise aynı diş sayısında çarkın ne kadar büyük olacağını değiştirir.

01 / GEOMETRİ

“Dıştan ölçtüm, çap bu.”

Kumpasla gördüğün diş üstü çapı dₐ, hesapta kullanılan bölüm çapı d ile aynı değildir. Standart çarkta aralarındaki fark iki modüldür.

d = m × z
dₐ = m × (z + 2)
d_f = m × (z − 2,5)
dᵦ = d × cos α
02 / AKTARMA

Devir düşerken tork artar.

Çıkış çarkı daha fazla dişe sahipse devir azalır. Tork artışı, seçtiğin verim kadar kayıpla hesaplanır. Dış dişli çifti ters yönde döner.

i = z₂ / z₁
n₂ = n₁ / i
T₂ = T₁ × i × η
a = m × (z₁ + z₂) / 2
03 / TEMAS

Bir diş bırakırken diğeri alır.

Kavrama oranı εα, ortalama kaç diş çiftinin temasta olduğunu anlatır. 1’in altı kesintisiz aktarım sağlamaz; dip kesilmesi varsa ideal değer ayrıca incelenir.

εα = L / pᵦ
L = √(rₐ₁² − rᵦ₁²)
+ √(rₐ₂² − rᵦ₂²) − a sin α
pᵦ = π × m × cos α
Bu araç hangi dişliler için kullanılabilir?

Standart, dıştan kavraşan, profil kaydırmasız düz dişliler içindir. Helisel, iç dişli, konik, sonsuz vida ve planet düzenekleri bu modelin kapsamına girmez. Eşleşen çarklar aynı modül ve basınç açısını kullanır.

Modülü büyütmek dişlinin yeterince sağlam olduğunu gösterir mi?

Hayır. Burada hesaplananlar geometri, kinematik ve nominal yüklerdir. Malzeme, diş genişliği, ısıl işlem, ömür, yataklama ve yağlama girilmediği için emniyet katsayısı veya izin verilen tork hesaplanmaz.

17 diş neden sınırda görünüyor?

Basit kremayer modelinde z sınırı 2/sin²α’dır. 20° için yaklaşık 17,10 çıkar; araç muhafazakâr tam sayı kontrolünde 18’i kullanır. KHK pratik açıklamasında 17 dişi verir. Kesici ve gerçek dip kesilmesi geometrisi bu farkta önemlidir.

SVG ve DXF dosyalarını CAD’de kullanabilir miyim?

DXF dosyası mm koordinatlı kapalı POLYLINE ve CIRCLE nesnelerinden oluşur. İçe aktarırken mm seç. Çizim tolerans veya üretim onayı içermez; özellikle dip radyüsü ve yanak boşluğu CAD’de yeniden tanımlanmalıdır. SVG’nin fiziksel ölçüsü mm olarak yazılır.

Kuvvet ve güç nasıl hesaplanır?

d₁ mm, T₁ N·m ve n₁ dev/dk iken: Fₜ = 2000T₁/d₁; Fᵣ = Fₜ tan α; Fₙ = Fₜ/cos α; P₁ = 2πn₁T₁/60000 kW. Çıkış gücü P₂ = ηP₁’dir. Verim formüllerde 0–1 aralığında kullanılır.